T.C. RESMİ GAZETE
06.01.2001
Sayı:24279

İHRACATÇI BİRLİKLERİ YÖNETMELİĞİ

Genel Hükümler

amaç ve kapsam

    Madde 1 - Bu Yönetmelik İhracatçı Birliklerinin çalışmaları ve gelirlerinin tahsil usulleri ile bütçelerinin hazırlanışını düzenlemek ve Birlik personelinin atama ve özlük ile çalışma şartlarının düzenleme şeklini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

Tanımlar (**)

(**) 14/9/2000 tarih 2000/1301 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilmiştir. (06.01.2001/24279 sayılı Resmi Gazete)

    Madde 2 - Bu Yönetmelikte geçen,

       a) Müsteşarlık : Dış Ticaret Müsteşarlığı'nı,
       b) Birlik : İhracatçı Birlikleri'ni,
       c) Karar : 14/9/2000 tarihli ve 2000/1301 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 5/7/1993 tarihli ve 93/4614 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nı,
       d) Yönetmelik : 14/8/1993 tarihli ve 21668 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İhracatçı Birlikleri Yönetmeliği'ni ifade eder.

BİRİNCİ BÖLÜM
ORGANLAR

Genel Kurula Davet

    Madde 3 - Karar'ın 16 ncı maddesine uygun olarak yapılacak Genel Kurula çağrı ile ilgili davet mektubunda, toplantının yer, gün ve saati ile gerekli nisap sağlanamadığı takdirde ikinci toplantının yeri ve zamanı ile hangi üyelerin toplantıya katılabilecekleri belirtilir. Mektup örneği ve gazete ilanı en kısa sürede Müsteşarlığa iletilir.

Genel Kurul Listesinin Hazırlanması

    Madde 4 - Genel Sekreterlik, Genel Kurul toplantısına katılacak üyelerin,

       a) Biten takvim yılı itibariyle Birliğe aidat borcu bulunup bulunmadığını,

       b) Üyeler tarafından, Genel Kurul ilk toplantı tarihinden en az 3 iş günü önce Genel Sekreterlik kayıtlarına geçmiş olması kaydıyla Karar'ın 10 uncu maddesine göre verilecek, örneği Yönetmeliğe ekli (EK-1) vekaletnamelerin gerçeğe uygun olup olmadığını,

       c) Tüzel kişiler adına Genel Kurul'a katılacak kişilerin Genel Kurul ilk toplantı tarihinden en az 3 iş günü önce Genel Sekreterlik kayıtlarına geçmiş olması kaydıyla verilecek , örneği Yönetmeliğe ekli ( EK- 2 ) temsil belgelerinin ilgili mevzuata uygun olup olmadığını,

    araştırmakla yükümlüdür.

    İlk toplantı tarihinden en geç 3 iş günü öncesi mesai saati sonuna kadar aidat borçlarının ödenmiş olması ve Karar'ın 10 uncu maddesi çerçevesinde Gümrük Çıkış Beyannamelerinin Genel Sekreterliğe ibrazı gerekmektedir. Bu tarihten sonra yapılan aidat borcu ödemeleri ve Gümrük Çıkış Beyannameleri ibrazı toplantıya giriş hakkı vermez.

    Genel Sekreterlik ayrıca, vecibelerini yerine getirmiş üyeleri ve aidat borçlarını havi listeyi ilk toplantı tarihinden 1 hafta önce Birlik Merkezinde ilan ederek üyelerin incelemesine sunar. Genel Kurula katılma hakkını haiz üyeleri gösterir liste ilk toplantı tarihinden 24 saat önce birlik merkezinde üyelerin tetkikine hazır bulundurulur. Listeye itirazlar bu süre içinde yapılır.

    Toplantı günü listeye yapılan itirazlar dikkate alınmaz.

    Kuruluş Genel Kurulu, birliğin kurulması için müracaatta bulunan ihracatçıların katılımı ile yapılır.

Hazirun Cetveli

    Madde 5 - Örneği Yönetmeliğe ekli ( EK-3 ) Hazirun Cetveli, toplantı saatinden uygun bir süre önce imzaya açılır. Genel Kurula katılma hakkına haiz üye ve temsilciler kimlik kartlarını ibraz ederek Hazirun Cetvelini imzalar ve örneği Yönetmeliğe ekli ( EK-4 ) toplantıya giriş ile oy kullanma kartlarını alarak toplantı salonuna girerler.

Hazirun Cetvelinin Kapatılması

    Madde 6 - Yönetim Kurulu üyelikleri seçimi öngörülen Genel Kurul toplantılarında, ilan edilen toplantı saati geldikten ve gerekli nisap sağlandıktan sonra toplantı açılabilir. Hazirun cetveli ise seçimlere geçilinceye kadar açık tutulur.

    Diğer Genel Kurul toplantılarında, ilan edilen toplantı saati geldikten ve.gerekli nisap sağlandıktan sonra Hazirun cetveli kapatılarak toplantıya başlanır.

    Gerekli nisap sağlanamadığı takdirde, ilan edilen toplantı saatinden itibaren 1 saat beklenir. Üye sayısı 1000 den fazla olan birliklerde bu süre iki saattir. Yine nisap sağlanamaması halinde durum bir zabıtla tespit edilir.

Toplantının Açılması

    Madde 7 - Genel Kurul toplanıtıları, gerekli kontrolleri yaptıktan sonra, Müsteşarlık temsilcisinin iş'arı üzerine Genel Sekreter tarafından açılır.

    Genel Kurul, toplantıda bulunan üyeler arasından açık oylama ile bir Divan Başkanı ve 2 Divan Katibi seçer. Yönetim Kurulu asil üyeleri Başkanlık Divanına seçilemezler.

Genel Kurul Kararları

    Madde 8 - Genel Kurul'da kararlar oy çokluğu ile alınır ve tüm üyeler için bağlayıcıdır.

    Üyelerden birinin şahsını, fırmasını ve temsil ettiği fırmayı ilgilendiren bir hususun müzakeresinde ilgili üyenin oy hakkı yoktur.

    Genel Sekreterlik, Genel Kurul toplantısında alınan kararları ve seçim sonuçlarını en kısa sürede Müsteşarlığa bildirmekle yükümlüdür.

Yönetim Kuruluna Seçilebilecek Olanlar

    Madde 9 - Seçim olan yıllarda seçimlere geçilmeden önce Divan Başkanı, Genel Kurula katılma hakkına haiz üyelerden, Kararın 20 nci maddesi hükmü çerçevesinde belli bir miktarda ihracat yapmış olanların Yönetim Kurulu Üyeliklerine aday olabileceklerini Genel Kurul'a hatırlatacaktır. Divan Başkanı bu hatırlatmayı yapmadığı takdirde Müsteşarlık temsilcisi gerekli uyarıyı yapar.

Yönetim Ve Denetim Kurulunun Seçimi

    Madde 10 - Yönetim ve Denetim Kurulu asil ve yedek üyelikleri için yapılacak seçimlerde aşağıda belirtildiği şekilde hareket edilir.

    Teklif edilen Yönetim ve Denetim Kuruiu üye adayları ayrı ayrı, üyelerin görebilecekleri şekilde bir tahtaya yazılır. İsmi belirtilen adayların dışındakilere oy verilmesi halinde verilen oy geçersiz sayılır. Üyeler aynı listeler halinde Yönetim Kurulu için en çok 18 aday ismi, Denetim Kurulu için en çok 4 aday ismi yazılı, örneği Yönetmeliğe ekli ( EK-5 ) oy pusulalarını, Birlik tarafından dağıtılan zarflara koymak suretiyle Hazirun cetvelindeki sıra esas alınarak, Divan huzurunda oy sandığına atarlar ve oy kartlarını teslim ederler. Bir üye, hem Yönetim Kurulu'na, hem de Denetim Kuruluna aday olamaz.

    Oy verme işlemi bittikten sonra, sandık, Divan Heyetinin huzurunda açılır. Sandıktan çıkan zarflar sayılarak Hazirun cetveli yekünü ile karşılaştırılır. Fazla oy zarfı çıkması halinde fazla çıkan sayı kadar zarf, içine bakılmaksızın ayrılarak imha edilir. Bilahare oylar tasnif edilir. Tasnif sonucunda en fazla oy alan adaydan başlanmak suretiyle asil ve yedek üyeler tespit edilir. Oyların eşit olması halinde üyelik sırasının tespiti için kur'aya başvurulur.

    Seçim sonuçları, örneği Yönetmeliğe ( EK-6 ) cetvel ile Seçim Sonuç Belgesine ( EK-7 ) işlenerek, Müsteşarlık Temsilcisi, Divan ve Genel Sekreter tarafından imzalanır.

    Birden fazla oy pusulası ihtiva eden zarflardaki oy pusulaları ile yukarıda belirtilen sayılardan fazla isim bulunan oy pusulaları geçersizdir. Tüzel kişilerin aday olmaları halinde, tüzel kişinin temsilcisinin ismine verilen oylar da geçersiz sayılır.

Seçilen Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri

    Madde 11 - Seçilen Yönetim Kurulları Asil ve Yedek Üyeleri seçimi takibeden 30 gün içerisinde Karar'ın 20'nci ve 22'nci maddeleri hükümlerine göre seçilmelerine mani bir hallerinin bulunmadığını tevsik etmekle yükümlüdürler. Bu süre zarfında tevsik edemeyenler, sürenin hitamından itibaren, tevsik işleminin tamamlayıncaya kadar, Yönetim Kurulu Toplantılarına giremezler ve bu şekilde katılamadıkları toplantı sayısının üçe ulaşmasıyla üyelikleri düşer.

Yönetim Kurulunun Seçilememesi Veya İbra Edilmemesi

    Madde 12 - Yönetim Kurulu'nun ibra edilmemesi veya görev süresi sona eren Yönetim Kurulu'nun yerine yenisinin seçilmemesi hallerinde Birlik işleri, yapılacak ilk olağan Genel Kurula kadar, Müsteşarlıkça verilecek talimat çerçevesinde, Genel Sekreter tarafından yürütülür.

Genel Kurulun Yapılamaması

    Madde 13 - Karar'ın 18 inci maddesindeki şartların bulunamaması nedeniyle Genel Kurulun yapılamaması halinde, Birlik işlerinin aksatılmadan yürütülmesini teminen, Genel Kurul gündemindeki konularda Müsteşarlıkça karar verilir. Genel Kurulun bu şekilde iki defa üst üste yapılamaması halinde Birliğin feshi veya başka bir Birlikle birleştirilmesi için müsteşarlıkça gereğine tevessül olunur.

Genel Kurulun Geçersiz Sayılması

    Madde 14 - Genel Kurul, Karar ve ilgili Mevzuata göre geçersiz sayılması halinde, 30 gün içinde tekrarlanır.

Yönetim Kurulu Karar Defteri (**)

(**) 14/9/2000 tarih 2000/1301 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilmiştir. (06.01.2001/24279 sayılı Resmi Gazete)

    Madde 15 - Yönetim Kurulu'nun, sayfaları müteselsil olarak numaralanmış ve noter tasdikli bir karar defteri bulunur. Alınan kararlar toplantı raportörü tarafından tarih ve saat belirtilmek suretiyle deftere geçirilerek, toplantıda hazır bulunan üyelere, toplantıyı terk etmeden imzalattırılır. Bu mümkün olmadığı takdirde, imza işlemleri en geç bir sonraki toplantıya kadar ikmal edilir.

    Toplantıdaki görüşmelere ait muhalefet şerhlerini de ihtiva eden tutanaklar ise bilahare imzaya hazır hale getirilerek imza işlemleri bir sonraki toplantıya kadar tamamlanarak tutanağın aslı defterin ilgili sayfasına rapdedilir.

    Karar defterine ayrıca, toplantıya katılmayan üyelerin isimleri ile mazeretlerinin kabul edilip edilmediği de yazılır.

    Genel sekreter veya vekilinin imzası olmadan karar hüküm ifade etmez. Genel sekreter, yönetim kurulu tarafından alınan kararları, ihracatçı birliklerinin kuruluş ve işleyişine ilişkin karar ve yönetmelikler ile konuya ilişkin sair mevzuat hükümleri ve Müsteşarlık talimatlarına aykırı bulması halinde, kararın yeniden görüşülmesini isteyebilir. Yönetim kurulunun kararında ısrar etmesi halinde Müsteşarlığın vereceği talimat doğrultusunda işlem yapılır.

    Bu madde hükmü başkanlar kurulu için de geçerlidir.

Görüşme Ve Kararın Gizliliği

    Madde 16 - Yönetim Kurulu üyelerinin toplantılarda görüşülen konuları ve alınan kararları başka üye ve şahıslara açıklamaları yasaktır.Bu hükme aykırı hareketleri tespit edilenler, Yönetim Kurulu'ndan veya Birlik üyeliğinden çıkarılma talebi ile Genel Kurula sevkedilirler.

Yönetim Kurulunun Görev Süresi

    Madde 17 - Yönetim Kurullarının iki yıllık görev süresi, seçildikleri olağan Genel Kurul ile bunu takip eden ikinci olağan Genel Kurul arasındaki dönemi kapsar.

    Karar'ın 23 üncü maddesine göre seçilecek Yönetim Kurulu, önceki Yönetim Kurulu'nun görev süresini tamamlamak üzere vazife yapar.

İhtisas Komiteleri

    Madde 18 - İştigal Sahalarına giren maddelerle ilgili olarak Birliklere karar ile verilmiş görevlerin yerine getirilmesinde yardımcı olmak üzere Yönetim Kurullarınca yeterli sayıda İhtisas Komiteleri teşekkül ettirilir.

Ortak Yönetim Kurulu Teşekkülü (**)

(**) 14/9/2000 tarih 2000/1301 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilmiştir. (06.01.2001/24279 sayılı Resmi Gazete)

    Madde 19 - Ortak Yönetim Kurulu, iştigal konuları aynı olan birliklerden son iki takvim yılında ihracatı en fazla olan birliğin yönetim kurulu başkanı, başkan vekili veya yönetim kurulunca belirlenecek bir yönetim kurulu üyesinin başkanlığında, iki yıl süre ile görev yapmak üzere, yönetim kurulu üyeleri arasından tespit edilecek birlik temsilcilerinden oluşur.

    Başkanın bağlı olduğu birlik de dahil olmak üzere tüm birlikler ortak yönetim kurulunda en az bir temsilci ile temsil edilir. İştigal konuları aynı olan birlik sayısı üçten fazla ise son iki takvim yılı itibariyle ihracat sıralamasında ilk üç sırada yer alan birlikler ilave birer temsilci ile temsil edilir.

    Ortak Yönetim Kurulu;

    a) İştigal konuları aynı olan sadece iki ihracatçı birliği olması durumunda , başkan ve başkanın temsil ettiği birliğin bir temsilcisi ile diğer birliğin bir temsilcisi olmak üzere üç kişiden oluşur.

    b) İştigal konuları aynı olan birlik sayısının üç olması durumunda, başkan ve başkanın temsil ettiği birliğin bir temsilcisi ile diğer birliklerden birer temsilci olmak üzere dört kişiden oluşur.

    c) İştigal konuları aynı olan birlik sayısının üçten fazla olması durumunda, başkan ve başkanın temsil ettiği birlik de dahil her birlikden birer temsilci ile ihracat sıralamasına göre ilk üç sırada yeralan birliklerden birer ilave temsilcilerden oluşur.

    d) Temsilci sayısının belirlenmesinde birliklerin ihracat kayıt rakamları esas alınır.

20 ve 21 . maddeler yürürlükten kaldırılmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM
BİRLİK GELİRLERİ VE BÜTÇE

Gelirlerin Tahsili

    Madde 22 -

    a) Giriş aidatı : Üyeliğe girişte peşin olarak tahsil edilir. Ayrıca o yıl için yıllık aidat alınmaz.

    b) Yıllık aidat : Her sene Haziran ayı sonuna kadar ödenir. Yıllık aidatını 30 hazirana kadar ödemeyenlerden her ay için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde gecikme faizi alınır. Yıllık aidatın ait olduğu yıl içinde ödenmesi mecburidir.
    Taahhütlü mektupla yapılacak uyarıya rağmen üye, aidatını müteakip yılın ilk 6 ayı içerisinde ödemezse üyeliği sona erer.

    c) Nisbi aidat : Müraacat anında malın FOB değeri üzeriniden o günkü T.C. Merkez Bankası döviz alım kuru üzerinden hesaplanmak suretiyle tahsil olunur.
    Nisbi aidat FOB bedelin binde yarımından az binde beşinden fazla olamaz.
    Birlik, başka birliklere mensup üyelerin de ihracatta ilgili işlemlerini, o Birlik ad ve hesabına yapmakla yükümlüdür. Birlik yaptığı bu hizmet karşalığında, tahakkuk eden nisbi aidatın yarısını alır, yarısınıda ilgili birliğe 10 gün içerisinde gönderir.
    İhracatın kısmen veya tamamen gerçekleşmemesi halinde aidat makbuzu tarihinden itibaren 6 ay içinde müraacat ettiği takdirde nisbi aidatın, gerçekleşmeyen ihracata tekabul eden bölümü, makbuz tutarının % 1'i Birliğe irad kaydedilmek suretiyle iade edilir. İrad kaydedilecek meblağ yıllık aidatın 1/2 'sinden az olamaz.

    d) Hizmet Karşılığı Ücretler : Genel Sekreterler, hizmet karşılığı alacakları ücretlerin miktar ve tahsil usüllerini, Müsteşarlığında görüşünü almak suretiyle, kendi aralarında tesbit ederler.

Bütçenin Düzenlenmesi

    Madde 23 - Birlik Bütçelerinde yer alacak gelir ve harcama kalemleri ile harcama kalemlerinin kapsamı Müsteşarlıkça belirlenir.

    Bütçe gelirleri ; Birliğin o yılki çalışma programı, iştigal sahasına giren maddelerin ihraç imkanları ve muhtemel ihraç değerleri, üye adedi gibi unsurlar dikkate alınarak hesaplanır.

    Bütçe giderleri ise, geçmiş dönemdeki bütçe uygulamaları ve yeni dönem ile ilgili faaliyet programı gözönünde tutularak, yıi içinde fasıllar arasında mümkün mertebe aktarmaya gerek görmeyecek şekilde belirlenir.

    Yeni bütçenin onaylanarak yürürlüğe girmesine kadar geçecek süre, Birlik işlerinin aksatılmadan yürütülmesini teminen, önceki yıl bütçesinden gerçekleşen global giderin 1/3 'ü oranında, personel giderlerine öncelik vermek suretiyle, harcama yapılabilir.

Ödenek Aktarmaları Ve Ek Ödenek

    Madde 24 - Gerektiğinde bütçe içi ödenek aktarmaları yapmaya Genel Sekreter yetkilidir.Yönetim Kurullarınca yapılacak ek ödenek talepleri Müsteşarlıkça incelenerek sonuçlandırılır.

Bütçeden Ödeme Yapılması

    Madde 25 - Bütçeden herhangi bir ödeme yapılabilmesi için, Bütçede ödeneğinin ve ita amirinin ödeme emrinin bulunması gerekir. İta amiri Genel Sekreter veya vekilidir. Birliklerin yapacakları bütçe dışı harcamalar Müsteşarlığın iznine tabidir.

Birlik Yedek Akçesi

    Madde 26 - Hesap yılı sonunda ortaya çıkan gelir fazlası ve harcamalardaki tasarruflardan oluşur. Yedek akçeden yapılacak her türlü harcama Yönetim Kurulu Kararı ile Müsteşarlığın iznini gerektirir.

Birliklerarası Ortak Fon

    Madde 27 - Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İcra Komitesi'nin çalışmalarını finanse. etmek, mevcut ve kurulacak Birlikleri desteklemek; Birlikler arası hizmet standardını sağlamak; hizmeti geliştirmek; ortak hizmet verecek taşınmaz mal almak yaptırmak veya kiralamak ve bunların giderlerini karşılamak; ihracata dönük faaliyetlerde ortak hizmet verecek büro, vakıf şirket, tesis ve işletmeler kurmak, kurulmuş olanlara iştirak etmek, Birlikler ile Müsteşarlık arasındaki bilgi akımı ve haberleşmeyi kolaylaştırıcı tedbirleri almak; ortak yayın, araştırma, tanıtım ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak; ihraç ürünlerimizin yurt dışında en iyi şekilde pazarlanması ve tanıtılmasını teminen yürütülecek faaliyetlere ilişkin projelerin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak; Birliklerce yurt dışında düzenlenecek ihtisas fuarlarına maddi destek sağlamak, uluslararası kuruluşlara üye olan Birliklerin üyelik aidatlarını karşılamak gibi amaçların gerçekleştirilebilmesini ve bu amaçların gerçekleştirilmesine yörıelik tasarruflar dolayısıyla gerekebilecek hizmet ve idari giderler yanında, temsil ve ağırlama giderlerinin karşılanabilmesini teminen Müsteşarlık nezdinde Birliklerarası Ortak Fon oluşturulur.

    Yukarıda belirtilen işlemlere ilişkin taleplerin ;
       - İhracat Genel Müdürü,
       - İhracat Genel Müdür Yardımcısı,
       - Birliklerin bağlı bulunduğu Dairesi Başkanı'ndan
    oluşan bir Komite tarafından incelenmesi neticesinde uygun görülenlere ilişkin harcamalar Müsteşarlık Makam Onayı ile gerçekleştirilir.

    Ortak Fon, esas itibariyle, Birliklerin hesap yılı sonunda ortaya çıkan gelir fazlalarından yapılacak, Müsteşarlığın belirleyeceği miktar veya nisbetlerdeki, kesintilerden oluşur.

    Müsteşarlık, gerekli gördüğünde Ortak Fon'a Birlik Yedek Akçesinden veya diğer kaynaklardan da aktarma yapabilir.

Birliklerde Kullanılacak Belgeler

    Madde 28 - Birliklerde kullanılacak her türlü defter, fış, makbuz ve diğer müsbit evrak ile basılı kağıtlarda, gerek şekil gerekse kullanım yer ve usülleri itibariyle, Birliklerarası yeknesaklığın sağlanması için Genel Sekreterler gerekli tedbirleri alırlar.

Teşkilat Ve Personel

    Madde 29 - Birliklerin İç Teşkilatlanmaları ile Personelin işe alınmaları, mali ve sosyal hakları ve çalışma şartları, ilgili mevzuat çerçevesinde, Müsteşarlıkça düzenlenir.

Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat

    Madde 30 - Bu Yönetmelikle düzenlenmiş bulunan konularla ilgili olarak 20/03/1987 tarih ve 19406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ve Ekleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

    Madde 31 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

    Madde 32 - Bu yönetmelik hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.